Nawiewniki – co to jest i dlaczego warto je zamontować?

Nawiewnik okienny to niewielkie, pasywne urządzenie, które doprowadza świeże powietrze z zewnątrz do pomieszczenia. Nie potrzebuje energii elektrycznej, a jego zadaniem jest zapewnienie kontrolowanego dopływu powietrza w budynkach z wentylacją grawitacyjną lub mechaniczną wywiewną.

Co to jest nawiewnik okienny?

Nawiewnik montuje się zwykle w górnej części okna, w ramie albo między ramą a nadprożem. Przez niewielki kanał powietrze dostaje się do wnętrza, a urządzenie ogranicza jego napływ zależnie od zastosowanego mechanizmu. Nawiewnik działa automatycznie lub z możliwością ręcznej regulacji, ale nie jest urządzeniem elektrycznym i nie wymaga podłączenia do prądu.

Sam nawiewnik nie usuwa zużytego powietrza. Dostarcza je do pomieszczenia, skąd powinno przepłynąć w kierunku kratek wywiewnych i kanałów wentylacyjnych. Dlatego jego działanie ma sens tylko wtedy, gdy cała wentylacja, czyli część nawiewna i wywiewna, jest prawidłowo wykonana oraz drożna.

Dlaczego szczelne okna potrzebują nawiewników?

Starsze okna miały nieszczelności, przez które powietrze przedostawało się do środka w sposób niekontrolowany. Powodowało to straty ciepła, ale jednocześnie wspierało naturalną wymianę powietrza. Nowoczesna stolarka okienna jest znacznie szczelniejsza. Pomaga ograniczyć ucieczkę ogrzanego powietrza, lecz bez dodatkowego dopływu może utrudniać działanie wentylacji grawitacyjnej.

Gdy w pomieszczeniu brakuje świeżego powietrza, rośnie stężenie dwutlenku węgla, pojawia się zaduch, a para wodna trudniej wydostaje się na zewnątrz. Długotrwałe zawilgocenie może prowadzić do skraplania wody, rozwoju pleśni i niszczenia elementów wyposażenia. Nawiewnik pomaga utrzymać stały dopływ powietrza, zamiast polegać wyłącznie na uchylaniu okien.

Brak nawiewu może też zaburzyć ciąg wentylacyjny. W skrajnej sytuacji powietrze zaczyna cofać się przez kratki wywiewne. Przy obecności urządzeń z otwartą komorą spalania, takich jak niektóre kotły gazowe, może to zwiększać ryzyko zasysania spalin i zatrucia tlenkiem węgla. Nawiewniki nie zastępują przeglądów przewodów ani czujników czadu, ale zapewniają dopływ powietrza potrzebny do prawidłowego działania wentylacji.

Wymóg zapewnienia dopływu powietrza wynika z zasad określonych w przepisach techniczno-budowlanych. Rozwiązanie powinno być dobrane do rodzaju wentylacji, kubatury pomieszczeń i urządzeń spalających paliwo. Sama liczba nawiewników nie powinna być ustalana wyłącznie na podstawie prostego przelicznika bez oceny całej instalacji.

Jakie są rodzaje nawiewników?

Najczęściej spotyka się trzy podstawowe typy nawiewników okiennych. Różnią się sposobem regulacji dopływu powietrza:

Modele higrosterowane automatycznie dostosowują przepływ do wilgotności, natomiast nawiewniki ciśnieniowe reagują na warunki przepływu powietrza. Dostępne są także wersje akustyczne, które ograniczają przenikanie hałasu. Ich parametry zależą od konkretnego modelu, dlatego przy mieszkaniu przy ruchliwej ulicy trzeba sprawdzać deklarowane tłumienie, a nie tylko sam typ urządzenia.

Kiedy warto zamontować nawiewniki?

Nawiewniki są szczególnie potrzebne wtedy, gdy budynek ma szczelne okna i wentylację grawitacyjną albo mechaniczną wywiewną. W takich warunkach zapewniają drogę napływu powietrza i pomagają utrzymać kierunek przepływu od pomieszczeń suchych do pomieszczeń z kratkami wywiewnymi.

Najważniejsze korzyści z ich zastosowania obejmują:

• Stały, kontrolowany dopływ świeżego powietrza.
• Wsparcie wentylacji grawitacyjnej i sprawniejsze usuwanie dwutlenku węgla.
• Ograniczenie ryzyka zawilgocenia ścian, skraplania pary i rozwoju pleśni.
• Zmniejszenie ryzyka zaburzeń ciągu przy prawidłowo działającej instalacji wentylacyjnej.
• Automatyczne działanie bez poboru energii elektrycznej.

Nie należy ich zasłaniać ani trwale zamykać zimą. Ograniczenie nawiewu może pogorszyć wymianę powietrza i doprowadzić do problemów, które użytkownik próbuje w ten sposób rozwiązać.

Kiedy nawiewniki nie są potrzebne?

Inaczej wygląda sytuacja w budynkach z wentylacją mechaniczną nawiewno-wywiewną, zwłaszcza z rekuperacją. W takim systemie świeże powietrze doprowadzają kanały nawiewne, a zużyte jest usuwane przez wywiew. Dodatkowe nawiewniki okienne mogą zaburzyć bilans instalacji, zwiększyć niekontrolowany napływ powietrza i pogorszyć działanie odzysku ciepła.

Przed montażem warto sprawdzić, jaki rodzaj wentylacji działa w budynku oraz czy nie ma już nawiewników ściennych. Wątpliwości dotyczące liczby urządzeń, pomieszczeń z urządzeniami spalającymi paliwo lub wydajności przewodów powinien rozstrzygnąć instalator albo osoba wykonująca kontrolę wentylacji.

Nawiewników nie powinno się dobierać jako jedynego zabezpieczenia dla urządzenia grzewczego z otwartą komorą spalania. W takim przypadku konieczna jest ocena całego układu, zgodnie z wymaganiami technicznymi i instrukcją urządzenia.

Czy nawiewniki hałasują i wymagają konserwacji?

Wykonanie otworu nawiewnego może nieco obniżyć izolacyjność akustyczną okna, ponieważ tą samą drogą przedostaje się powietrze i dźwięk. Jeśli budynek znajduje się przy ruchliwej ulicy, można wybrać model akustyczny z elementami tłumiącymi. Trzeba jednak sprawdzić jego parametry w dokumentacji konkretnego produktu.

Konserwacja zwykle ogranicza się do okresowego oczyszczenia obudowy i kanału z kurzu. W praktyce warto robić to co najmniej raz w roku, a częściej w pomieszczeniach narażonych na większe zapylenie. Zabrudzony nawiewnik może mieć mniejszą wydajność i działać mniej płynnie.

Najprościej mówiąc, nawiewnik jest rozwiązaniem dla szczelnego budynku, w którym działa wentylacja grawitacyjna lub wywiewna, ale brakuje kontrolowanego dopływu powietrza. Przy rekuperacji nie powinien być dokładany bez oceny projektu instalacji, ponieważ nawiew jest już częścią systemu mechanicznego.