Pompa ciepła typu split czy monoblok – co wybrać?

Pompa ciepła typu split ma układ chłodniczy rozdzielony między jednostkę zewnętrzną i wewnętrzną, a monoblok zamyka go fabrycznie w jednej obudowie. Monoblok upraszcza montaż, lecz wymaga ochrony wodnej części instalacji przed zamarzaniem. Split ogranicza to ryzyko, ale wymaga instalatora z uprawnieniami F-gazowymi i starannego wykonania połączenia chłodniczego.

Pompa ciepła split czy monoblok – najważniejsze różnice

Oba rozwiązania to najczęściej pompy powietrze–woda wykorzystujące tę samą zasadę termodynamiczną. Różnica dotyczy przede wszystkim miejsca wykonania i zamknięcia układu chłodniczego, a nie sposobu wytwarzania ciepła.

Monoblok – prostszy montaż, ale ochrona przed mrozem

W pompie ciepła typu monoblok sprężarka, parownik, skraplacz i pozostałe elementy obiegu chłodniczego znajdują się w jednej jednostce, najczęściej ustawionej na zewnątrz. Układ jest napełniany i sprawdzany w fabryce, dlatego instalator nie wykonuje na miejscu połączeń z czynnikiem chłodniczym.

To ogranicza liczbę prac montażowych i zmniejsza ryzyko błędów związanych z nieszczelnością obiegu. Podłączenie obejmuje przede wszystkim rury hydrauliczne, zasilanie elektryczne oraz automatykę. Zwykle nie ma też potrzeby angażowania osoby posiadającej certyfikat F-gaz do samego podłączenia urządzenia.

Wadą takiej konstrukcji jest obecność wody lub innego medium grzewczego w odcinku instalacji znajdującym się na zewnątrz. Podczas mrozu i awarii zasilania ciecz może zamarznąć, uszkadzając wymiennik lub przewody. Zabezpieczenie trzeba dobrać do konkretnego urządzenia i projektu instalacji. Stosuje się między innymi:

• Glikol – chroni układ przed zamarzaniem, ale ma gorsze właściwości cieplne niż woda, zwiększa opory przepływu i może obniżyć sprawność układu.
• Zawory antyzamrożeniowe – mogą odprowadzić wodę, gdy temperatura spadnie do poziomu grożącego zamarznięciem.
• Odpowiednią izolację rur – ogranicza tempo wychładzania, ale sama nie zastępuje pełnego zabezpieczenia.
• Zasilanie awaryjne i automatykę ochronną – rozwiązania stosowane zależnie od projektu i zaleceń producenta.

Zastosowanie glikolu nie zawsze jest konieczne. Niektórzy producenci przewidują pracę na wodzie wraz z dedykowanym systemem ochrony. Nie należy jednak przenosić takich rozwiązań między modelami bez sprawdzenia dokumentacji urządzenia.

Split – mniejsze ryzyko zamarzania instalacji wodnej

W systemie split jednostka zewnętrzna i hydrobox wewnątrz budynku są połączone przewodami, w których krąży czynnik chłodniczy. Woda grzewcza znajduje się po stronie wewnętrznej, dlatego jej odcinki nie są narażone na zamarzanie na zewnątrz podczas przerwy w dostawie prądu.

Połączenie chłodnicze powstaje na miejscu. Instalator musi wykonać je zgodnie z wymaganiami producenta, sprawdzić szczelność i przygotować układ do pracy. Jakość tych czynności wpływa na trwałość, wydajność i bezpieczeństwo sprężarki. Z tego powodu montaż splitu wymaga osoby z odpowiednimi uprawnieniami F-gazowymi.

Przepisy dotyczące fluorowanych gazów cieplarnianych mogą nakładać także obowiązek prowadzenia dokumentacji oraz okresowych kontroli szczelności. Konkretne wymagania zależą między innymi od rodzaju czynnika i jego ilości wyrażonej w tonach ekwiwalentu CO₂. Przy części urządzeń dochodzi również rejestracja w Centralnym Rejestrze Operatorów. Te obowiązki trzeba potwierdzić dla wybranego modelu, zamiast przyjmować jeden próg jako uniwersalny dla każdego urządzenia.

Split potrzebuje miejsca na jednostkę wewnętrzną, ale daje większą swobodę w prowadzeniu hydrauliki wewnątrz budynku. Długość i przebieg przewodów chłodniczych muszą mieścić się w zakresie wskazanym przez producenta. Zbyt długa trasa albo nieprawidłowe wykonanie połączeń może pogorszyć parametry pracy i zwiększyć koszty montażu.

Co jest tańsze – monoblok czy split?

Nie ma jednej zasady, według której zawsze tańszy będzie konkretny typ pompy. Monoblok może obniżyć koszt montażu dzięki prostszemu podłączeniu i brakowi prac na obiegu chłodniczym. Trzeba jednak doliczyć elementy ochrony przed zamarzaniem, a w niektórych układach także koszt glikolu, dodatkowego wymiennika lub zaworów.

Split może mieć korzystniejszą cenę samego urządzenia albo mniejsze wymagania po stronie zewnętrznych przewodów. Jego montaż jest jednak bardziej wymagający, a późniejszy serwis układu chłodniczego może oznaczać dodatkowe wydatki. Ostateczne porównanie powinno obejmować kompletną ofertę, czyli urządzenie, jednostki, przewody, zabezpieczenia, uruchomienie i obsługę serwisową.

Co wybrać w konkretnej sytuacji?

Monoblok będzie rozsądnym wyborem, gdy najważniejsze są prostota prac i ograniczenie formalności:

• Wybierz monoblok, jeśli chcesz ograniczyć zakres montażu układu chłodniczego.
• Masz ograniczone miejsce wewnątrz domu i możesz umieścić urządzenie na zewnątrz.
• Możesz prawidłowo zabezpieczyć zewnętrzne przewody wodne przed mrozem i zanikiem zasilania.
• W Twojej okolicy łatwiej znaleźć wykonawcę instalacji hydraulicznych niż certyfikowanego instalatora F-gaz.

Split częściej pasuje do budynku, w którym priorytetem jest bezpieczeństwo wodnej części instalacji zimą:

• Wybierz split, jeśli chcesz, aby woda grzewcza znajdowała się w całości wewnątrz budynku.
• Dom znajduje się w miejscu narażonym na długie mrozy lub częste przerwy w dostawie energii.
• Masz przestrzeń na jednostkę wewnętrzną i dostęp do doświadczonego instalatora z uprawnieniami F-gazowymi.
• Planowana trasa między jednostkami mieści się w wymaganiach producenta, a koszty późniejszych kontroli są akceptowalne.

Najważniejszym kryterium nie jest sama nazwa konstrukcji, lecz jakość projektu i wykonania. Monoblok wymaga poprawnie zaprojektowanej ochrony przeciwzamrożeniowej, a split – szczelnego i fachowo przygotowanego obiegu chłodniczego. Dla nowego domu z prostą trasą instalacji często wygodniejszy będzie monoblok. Przy surowych warunkach zimowych, braku miejsca na zewnętrzną instalację wodną albo wysokim ryzyku zaniku zasilania przewagę może mieć split.