Rodzaje okien różnią się materiałem ramy, sposobem otwierania, konstrukcją, miejscem montażu i parametrami technicznymi. Materiał wpływa głównie na trwałość oraz konserwację, sposób otwierania decyduje o wygodzie użytkowania, a współczynniki Uw i Rw pomagają ocenić izolacyjność cieplną oraz akustyczną. Dlatego wyboru nie powinno się opierać wyłącznie na cenie lub wyglądzie.
Z czego mogą być wykonane okna?
W budownictwie mieszkaniowym najczęściej spotyka się okna PVC, drewniane i aluminiowe. Dostępne są również konstrukcje hybrydowe, na przykład drewniano-aluminiowe, które łączą naturalne wykończenie drewna od strony pomieszczenia z odpornością aluminium na zewnątrz. Materiał ramy jest niezależną cechą od sposobu otwierania. Przykładowo okno PVC może być rozwierno-uchylne, przesuwne albo nieotwierane.
| Materiał | Trwałość | Izolacyjność | Konserwacja | Cena |
|---|---|---|---|---|
| PVC | Dobra odporność na warunki atmosferyczne, przy dużych przeszkleniach potrzebne są właściwe wzmocnienia | Dobra, zależna od profilu, szyb i budowy całego okna | Niewielka, wskazana jest okresowa regulacja okuć | Zwykle najniższa spośród głównych rozwiązań |
| Drewno | Wysoka przy właściwej ochronie powierzchni | Dobra, zależna od gatunku drewna i konstrukcji | Regularne czyszczenie, kontrola powłok i renowacja | Zwykle wyższa niż PVC |
| Aluminium | Wysoka sztywność i odporność na czynniki zewnętrzne | Może być bardzo dobra w nowoczesnych systemach z przekładkami termoizolacyjnymi | Niewielka, powłoki mogą być anodowane lub lakierowane | Zwykle wyższa, szczególnie przy dużych przeszkleniach |
| Hybrydy | Wysoka, zależna od połączenia materiałów | Dobra lub bardzo dobra | Zależna od materiału użytego po stronie zewnętrznej | Zwykle wyższa niż podstawowe okna PVC |
Okna PVC
Okna PVC, potocznie nazywane PCV, wykonuje się z wysokoudarowego polichlorku winylu. Profile mają budowę komorową, a ich sztywność zwiększają wzmocnienia stalowe lub wykonane z innych materiałów. To rozwiązanie jest popularne ze względu na korzystny stosunek ceny do parametrów, łatwe czyszczenie i szeroki wybór kolorów.
Tworzywo PVC reaguje na zmiany temperatury, dlatego okucia mogą wymagać okresowej regulacji. W przypadku dużych przeszkleń trzeba zwrócić uwagę nie tylko na liczbę komór, lecz także na szerokość profilu, rodzaj wzmocnienia i maksymalne wymiary skrzydła.
Okna drewniane
Nowoczesne okna drewniane powstają najczęściej z drewna klejonego warstwowo. Oferują naturalny wygląd i dobre właściwości izolacyjne, ale wymagają większej dbałości niż PVC. Powłoki ochronne trzeba kontrolować, a w razie zużycia odnowić. Częstotliwość prac zależy od rodzaju wykończenia oraz ekspozycji na słońce, deszcz i zmiany temperatury.
Okna aluminiowe i hybrydowe
Aluminium jest sztywne, lekkie i odporne na korozję, dlatego dobrze sprawdza się przy dużych przeszkleniach oraz smukłych ramach. Starsze lub słabiej izolowane systemy aluminiowe mogą mieć gorsze parametry cieplne niż porównywalne okna PVC i drewniane. Współczesne profile z przekładkami termoizolacyjnymi oraz pakietami dwu- lub trzyszybowymi mogą jednak osiągać wysoką izolacyjność.
Konstrukcje hybrydowe łączą właściwości różnych materiałów. Przykładem są okna drewniano-aluminiowe, w których drewno odpowiada za wygląd wnętrza, a aluminiowa osłona chroni ramę od strony elewacji. W obiektach zabytkowych i przemysłowych można spotkać także okna stalowe, lecz nie są one typowym wyborem do nowego domu ze względu na słabszą izolację cieplną.
Jakie są sposoby otwierania okien?
Sposób otwierania wpływa na wentylację, ilość potrzebnego miejsca i wygodę codziennego użytkowania. Wybór powinien wynikać z układu pomieszczenia, przeznaczenia przeszklenia oraz wymagań projektu.
| Typ otwierania | Jak działa? | Gdzie sprawdza się najlepiej? |
|---|---|---|
| Rozwierne | Skrzydło otwiera się na zawiasach, zwykle do wewnątrz | W pokojach, kuchniach i pomieszczeniach wymagających pełnego otwarcia |
| Uchylne | Górna część skrzydła odchyla się od ościeżnicy | W pomieszczeniach, w których potrzebne jest wietrzenie bez pełnego otwarcia |
| Rozwierno-uchylne | Skrzydło można otworzyć na oścież lub uchylić | W większości domów i mieszkań |
| Przesuwne HST i PSK | Skrzydło przesuwa się równolegle do ramy, w systemie HST jest lekko unoszone | Przy wyjściach na taras i przy dużych przeszkleniach |
| Fix | Nie ma ruchomego skrzydła | W dużych przeszkleniach i miejscach, w których nie jest potrzebna wentylacja przez okno |
Okna rozwierne, uchylne i rozwierno-uchylne
Okna rozwierne otwierają się podobnie do drzwi. Zapewniają szeroki dostęp do szyby i ułatwiają mycie, ale wymagają wolnej przestrzeni przed skrzydłem. Okna uchylne pozwalają na ograniczone wietrzenie. Stosuje się je między innymi w biurach, obiektach użyteczności publicznej i miejscach, w których pełne otwarcie byłoby niepotrzebne.
Rozwiązaniem najczęściej wybieranym w domach jest okno rozwierno-uchylne. Jedna pozycja klamki umożliwia pełne otwarcie, a druga uchylenie skrzydła. Wariant z mikrowentylacją lub równoległym odstawieniem skrzydła może poprawiać wymianę powietrza, ale nie zastępuje prawidłowo zaprojektowanej wentylacji.
Okna przesuwne i fixy
Okna przesuwne montuje się przede wszystkim jako przeszklenia tarasowe. System HST, czyli podnoszono-przesuwny, pozwala na płynne przesuwanie dużego skrzydła i może umożliwiać wykonanie niskiego lub zlicowanego z posadzką progu. System PSK łączy przesuwanie z funkcją uchyłu, zwykle przy mniejszych gabarytach i innej konstrukcji okuć.
Fix jest oknem nieotwieranym. Dzięki nieruchomemu szkleniu może mieć smuklejszą ramę i dobrze uzupełniać duże zestawy okienne. Nie zapewnia jednak przewietrzania, dlatego powinien być stosowany tam, gdzie wymianę powietrza zapewniają inne okna lub instalacja wentylacyjna.
Jak konstrukcja okna wpływa na jego parametry?
W nowym budownictwie dominują okna jednoramowe. Mają pojedynczą ościeżnicę i skrzydła wyposażone w zespolone pakiety szybowe. Ich właściwości zależą od profilu, liczby szyb, rodzaju ramek dystansowych, uszczelek i okuć. Sama liczba komór w profilu nie przesądza o jakości całego okna, dlatego należy analizować deklarowany współczynnik Uw.
Okna skrzynkowe, krosnowe i ościeżnicowe należą głównie do starszych konstrukcji spotykanych w kamienicach, obiektach zabytkowych oraz budynkach historycznych. Mają podwójne ramy lub skrzydła, lecz ich wymiana albo odtworzenie wymaga dopasowania do charakteru obiektu. W przypadku zabytku zakres prac może wymagać uzgodnienia z konserwatorem.
Liczba szyb i komór
Pakiet dwuszybowy ma jedną komorę między taflami, a pakiet trzyszybowy – dwie. Przestrzenie między szybami mogą być wypełnione gazem szlachetnym, a szkło może mieć powłokę niskoemisyjną. Większa liczba szyb zwykle poprawia izolacyjność cieplną, ale zwiększa masę pakietu i cenę. Ostateczny efekt zależy także od ramy, wielkości okna oraz jakości montażu.
Okno elewacyjne montuje się w ścianie budynku, natomiast okno dachowe jest przeznaczone do osadzenia w połaci dachu. To nie są zamienne kategorie. Stolarka dachowa musi pracować w innym układzie obciążeń i być dopasowana do konstrukcji dachu oraz warstw izolacyjnych. Wśród okien dachowych występują między innymi modele obrotowe, uchylne, uchylno-obrotowe, kolankowe i wyłazowe.
Okna specjalne i nietypowe kształty
Nietypowy kształt lub dodatkowe zabezpieczenia mogą poprawić funkcję konkretnego pomieszczenia, lecz zwykle zwiększają koszt wykonania, czas realizacji i wymagania montażowe. Najczęściej spotyka się następujące rozwiązania:
- Okna dachowe są montowane w połaci dachu, doświetlają poddasze i występują w kilku wariantach otwierania.
- Okna kolankowe uzupełniają okno połaciowe w ściance kolankowej, zwiększając pole widzenia i ilość światła.
- Okna łukowe, trapezowe i trójkątne pozwalają dopasować przeszklenie do nietypowej bryły budynku, lecz często są wykonywane na zamówienie.
- Okna okrągłe najczęściej pełnią funkcję stałego przeszklenia, a wersje otwierane wymagają specjalnie dobranych okuć.
- Okna antywłamaniowe wykorzystują między innymi wzmocnione okucia, bezpieczne pakiety szybowe i klamki z zabezpieczeniami. Ochrona zależy od całego zestawu, nie od jednej cechy.
Jakie parametry techniczne sprawdzić przed zakupem?
Karta produktu powinna zawierać parametry całego okna, a nie tylko samej szyby lub ramy. Przy porównywaniu ofert sprawdź następujące informacje:
- Uw określa przenikanie ciepła przez całe okno. Im niższa wartość, tym lepsza izolacyjność cieplna. Nie należy mylić jej z Ug, które dotyczy szyby, ani z Uf, odnoszącym się do ramy. Wartość graniczna wynikająca z aktualnych warunków technicznych powinna być sprawdzona dla konkretnego typu okna i zastosowania.
- Rw opisuje izolacyjność akustyczną i jest podawany w decybelach. Wyższa wartość oznacza większe tłumienie hałasu, ale przy ruchliwej ulicy znaczenie ma także widmo dźwięku oraz dodatkowe oznaczenia korekcyjne.
- g określa przepuszczalność energii promieniowania słonecznego. Wyższe g może pomagać w dogrzewaniu wnętrza zimą, lecz latem zwiększa ryzyko przegrzewania, szczególnie przy dużych przeszkleniach od południa i zachodu.
- Klasa profilu A, B lub C odnosi się do grubości ścianek profilu PVC. Profile klasy A mają co najmniej 2,8 mm grubości ścianki na powierzchniach widocznych i 2,5 mm na niewidocznych, zgodnie z przywoływaną klasyfikacją. Sama klasa nie zastępuje oceny Uw, wymiarów ani wzmocnień.
- Rodzaj pakietu szybowego obejmuje liczbę tafli, powłoki, gaz w komorach i rodzaj ramki dystansowej. Te elementy wpływają na ciepło, akustykę, światło i masę skrzydła.
- Jakość montażu decyduje o wykorzystaniu parametrów deklarowanych przez producenta. Warstwowe uszczelnienie, właściwe podparcie i ograniczenie mostków termicznych są częścią rozwiązania, a nie dodatkiem do niego.
Przed podpisaniem zamówienia przejdź przez taką kolejność:
- Sprawdź projekt, wymiary otworów i funkcję każdego przeszklenia.
- Wybierz materiał ramy, sposób otwierania i rodzaj pakietu szybowego.
- Porównaj Uw, Rw, g, klasę profilu oraz informacje o wzmocnieniach.
- Poproś o wycenę obejmującą montaż, parapety, transport i ewentualne akcesoria.
- Ustal sposób montażu i odbioru, zwłaszcza przy dużych przeszkleniach, oknach dachowych oraz wymianie stolarki w starym budynku.
Jak podjąć decyzję?
Gdy najważniejszy jest budżet i niewielka ilość konserwacji, najczęściej punktem wyjścia są okna PVC. Przy naturalnym wyglądzie elewacji i wnętrza można rozważyć drewno, pod warunkiem zaakceptowania regularnej pielęgnacji. Duże przeszklenia, smukłe profile i nowoczesna forma przemawiają za aluminium albo konstrukcją hybrydową. Do domu energooszczędnego lub pasywnego nie wybiera się okna wyłącznie po nazwie materiału – trzeba porównać Uw całego zestawu, pakiet szybowy i sposób montażu.
Na hałaśliwej działce większe znaczenie będzie miał Rw, przy nasłonecznionym salonie także g i osłony przeciwsłoneczne, a przy wyjściu na taras sposób prowadzenia skrzydła oraz próg. Ostateczny wybór powinien łączyć parametry, funkcję pomieszczenia, możliwości budżetowe i warunki montażowe.
Artykuł ma charakter informacyjny. Aktualne wymagania techniczne, deklaracje właściwości użytkowych i rozwiązania montażowe należy zweryfikować w dokumentacji konkretnego produktu oraz z wykonawcą lub projektantem.
