Farba silikatowa czy silikonowa – którą wybrać do elewacji?

Farba silikatowa sprawdzi się najlepiej na czystym, mineralnym i bardzo paroprzepuszczalnym podłożu. Farba silikonowa będzie bezpieczniejszym wyborem przy renowacji, systemach ociepleń oraz wtedy, gdy nie znasz rodzaju starej powłoki. Nie ma jednego lepszego produktu – o trwałości decyduje zgodność farby z elewacją.

Farba silikatowa czy silikonowa – najważniejsze różnice

Oba rodzaje farb chronią elewację przed wilgocią, promieniowaniem UV i czynnikami atmosferycznymi, ale działają na podłożu w inny sposób. Farba silikatowa, nazywana też krzemianową, wykorzystuje szkło wodne i wiąże się z mineralną powierzchnią chemicznie. Farba silikonowa opiera się na żywicy silikonowej, a jej przyczepność ma przede wszystkim charakter mechaniczny.

Farba silikatowa – kiedy ma przewagę?

Farba silikatowa zawiera spoiwo na bazie szkła wodnego, najczęściej potasowego. W kontakcie z mineralnym podłożem zachodzi reakcja chemiczna określana jako krzemianowanie lub petryfikacja. Powłoka nie tworzy typowej, oddzielnej warstwy dyspersyjnej, lecz trwale łączy się z tynkiem. Z tego powodu ryzyko łuszczenia jest mniejsze niż w przypadku niezgodnej powłoki mechanicznej.

Jej ważną cechą jest także wysoka alkaliczność. Zasadowe środowisko nie sprzyja rozwojowi glonów, mchów i części grzybów, choć nie zastępuje właściwego rozwiązania problemu zawilgocenia elewacji. Farba silikatowa zachowuje bardzo dobrą dyfuzję pary wodnej, dlatego pasuje do ścian, z których wilgoć powinna swobodnie wydostawać się na zewnątrz.

Ograniczenie wynika z mechanizmu wiązania. Produkt wymaga podłoża mineralnego, na przykład tynku cementowo-wapiennego, wapiennego, cementowego, betonu lub niektórych murów mineralnych. Na starej powłoce organicznej, drewnie czy metalu może nie uzyskać trwałej przyczepności. Farby silikatowe mają też odczyn zasadowy, dlatego podczas pracy trzeba chronić skórę, szkło, ceramikę, kamień i elementy metalowe.

Farba silikonowa – dlaczego sprawdza się przy renowacji?

Farba silikonowa wykorzystuje żywicę silikonową, która nadaje powłoce elastyczność oraz wysoką hydrofobowość. Woda opadowa nie wnika łatwo w powierzchnię, lecz spływa po niej, często zabierając część osiadłego kurzu. Nie oznacza to całkowitej szczelności. Dobre produkty nadal umożliwiają dyfuzję pary wodnej, dlatego mogą być stosowane na wielu elewacjach wymagających ochrony przed deszczem.

Elastyczna powłoka lepiej znosi niewielkie ruchy podłoża i wahania temperatury. To jedna z przyczyn, dla których farby silikonowe często stosuje się przy renowacji starych tynków oraz w systemach ociepleń ETICS. Po oczyszczeniu i sprawdzeniu nośności mogą być kompatybilne z tynkami mineralnymi, cementowo-wapiennymi, akrylowymi, silikonowymi, betonem i istniejącymi powłokami dyspersyjnymi. Ostatecznie zawsze decyduje karta techniczna konkretnego produktu.

Hydrofobowość zmniejsza nasiąkanie i podatność na zabrudzenia, ale nie naprawi przecieków, wadliwych obróbek blacharskich ani stale mokrego tynku. Przed malowaniem trzeba usunąć luźne warstwy, zabrudzenia i przyczynę zawilgocenia. Na bardzo chłonnym podłożu potrzebny może być grunt dobrany do systemu.

Kiedy wybrać konkretny rodzaj farby?

Farba silikatowa będzie rozsądnym wyborem, gdy spełnione są następujące warunki:

• Podłoże mineralne – tynk cementowo-wapienny, wapienny, cementowy lub beton jest czysty i nośny.
• Brak nieznanych powłok – elewacja nie była wcześniej malowana albo zastosowano na niej farbę silikatową.
• Wysoka dyfuzja pary wodnej – ściana, na przykład z wełną mineralną, wymaga powłoki o niskim oporze dyfuzyjnym.
• Obiekt zabytkowy – istotne jest zachowanie mineralnego charakteru i swobodnego transportu pary w murze.

Farba silikonowa zwykle lepiej pasuje do takich sytuacji:

• Renowacja starej elewacji – wcześniejsza powłoka jest stabilna, lecz jej rodzaj nie zawsze jest możliwy do jednoznacznego ustalenia.
• System ocieplenia – podłoże stanowi tynk mineralny, akrylowy, silikonowy lub inna warstwa dopuszczona przez producenta.
• Ekspozycja na deszcz i zabrudzenia – budynek znajduje się przy ruchliwej drodze, w zacienionym miejscu albo na obszarze o podwyższonej wilgotności.
• Niewielkie ruchy podłoża – potrzebna jest bardziej elastyczna powłoka, która lepiej znosi zmiany temperatury.

Gdy nie znasz historii malowania ściany, farba silikonowa jest zazwyczaj bezpieczniejszym kierunkiem, ale nie oznacza to malowania bez kontroli podłoża. Powłoka musi być stabilna, czysta, sucha i kompatybilna z nowym produktem. Przy słabej przyczepności konieczne może być usunięcie starej warstwy, a nie przykrywanie jej kolejną farbą.

Alternatywą są farby silikatowo-silikonowe, określane jako SiSi. Łączą część właściwości obu grup, między innymi paroprzepuszczalność i ograniczoną nasiąkliwość. Nie należy jednak zakładać, że każda hybryda ma identyczne parametry. Trzeba sprawdzić kartę techniczną, zakres kompatybilnych podłoży i wymagany grunt.

Co sprawdzić przed zakupem?

Przed wyborem koloru i opakowania sprawdź na elewacji kilka podstawowych kwestii:

• Rodzaj starej farby oraz to, czy jej warstwa jest mocno związana z podłożem.
• Stan tynku, w tym pęknięcia, odspojenia, ubytki i ślady wcześniejszego zawilgocenia.
• Chłonność, czystość i suchość powierzchni przed gruntowaniem i malowaniem.
• Rodzaj ocieplenia oraz tynku wchodzącego w skład istniejącego systemu.
• Narażenie elewacji na deszcz, cień, kurz, glony i wahania temperatury.

Jeżeli tynk jest uszkodzony, elewacja pozostaje wilgotna albo nie da się rozpoznać starej powłoki, skonsultuj wybór z doradcą technicznym i wykonaj próbę przyczepności. W praktyce farba silikatowa wygrywa na właściwym podłożu mineralnym, a silikonowa daje większy margines bezpieczeństwa podczas renowacji.