Dach z eternitu trzeba usunąć najpóźniej do 31 grudnia 2032 r. Termin obejmuje wszystkie wyroby zawierające azbest, w tym płyty azbestowo-cementowe stosowane jako pokrycia dachowe. Obowiązek spoczywa na właścicielu lub zarządcy nieruchomości. W 2026 r. pomoc publiczna dotyczy przede wszystkim demontażu, transportu i unieszkodliwienia eternitu, a nie zakupu nowego pokrycia dachowego.
Do kiedy trzeba usunąć eternit z dachu?
Ostateczną datą jest 31 grudnia 2032 r. Wynika ona z „Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009–2032” oraz przepisów dotyczących wykorzystywania i przemieszczania wyrobów zawierających azbest. Nie jest to zalecany termin remontu, lecz graniczna data zakończenia procesu usuwania azbestu w Polsce.
Azbest jest materiałem rakotwórczym. Szczególne zagrożenie powstaje podczas kruszenia, cięcia, łamania i demontażu płyt, gdy włókna mogą przedostać się do powietrza. Stan techniczny pokrycia ma znaczenie przy ustalaniu kolejności prac, ale nie znosi obowiązku jego usunięcia.
Na jakie dofinansowanie można liczyć w 2026 roku?
Nie ma powszechnej dotacji, która pokrywałaby zakup i montaż nowego dachu na domu jednorodzinnym. Najczęściej finansowany jest etap związany z usunięciem azbestu. Właściciel powinien więc rozdzielić koszty na utylizację, nowe pokrycie oraz ewentualne prace termomodernizacyjne.
| Zakres prac | Dofinansowanie | Typowy program lub źródło |
|---|---|---|
| Demontaż eternitu | Często możliwe, zależnie od regulaminu naboru | Program gminny, środki NFOŚiGW lub WFOŚiGW |
| Transport i unieszkodliwienie azbestu | Często finansowane w całości lub części | Gmina lub powiat w ramach lokalnego programu |
| Zakup nowego pokrycia dachowego | Zwykle brak bezpośredniej dotacji dla domu | Środki własne właściciela |
| Ocieplenie dachu lub poddasza | Możliwe po spełnieniu warunków programu | Czyste Powietrze |
| Wydatki związane z termomodernizacją | Możliwe odliczenie podatkowe | Ulga termomodernizacyjna |
Pierwszym miejscem kontaktu powinna być gmina lub urząd miasta. Samorządy organizują nabory dla mieszkańców, często przy wykorzystaniu środków z „Ogólnopolskiego programu finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest”. Zakres pomocy jest lokalny. Jeden urząd może finansować demontaż, transport i utylizację, a inny tylko odbiór wcześniej zdjętych płyt.
Czyste Powietrze nie finansuje samego nowego pokrycia dachowego. Program może obejmować ocieplenie dachu lub poddasza oraz inne prace związane z poprawą efektywności energetycznej budynku, jeśli spełnione są aktualne warunki programu. Podobnie ulga termomodernizacyjna nie jest dotacją na remont. Pozwala odliczyć kwalifikowane wydatki od dochodu lub przychodu, gdy przedsięwzięcie rzeczywiście służy zmniejszeniu zapotrzebowania budynku na energię. Limit ulgi wynosi do 53 000 zł na podatnika, ale konkretny wydatek trzeba ocenić według aktualnych zasad podatkowych.
Rolnicy, którzy zawarli umowy w ramach wcześniejszego wsparcia ARiMR na wymianę pokryć w budynkach służących produkcji rolnej, powinni traktować 2026 r. jako etap końcowego rozliczenia, a nie nowego naboru. Według przekazanych informacji termin realizacji i złożenia dokumentów końcowych został wydłużony do 1 czerwca 2026 r. Nie oznacza to otwarcia programu dla nowych wnioskodawców.
Jak formalnie przeprowadzić wymianę dachu?
Procedurę najlepiej rozpocząć przed zamówieniem ekipy i podpisaniem umowy na prace. Lokalne regulaminy mogą wymagać, aby inwestycja nie zaczęła się przed przyznaniem wsparcia. Kolejność działań powinna wyglądać następująco:
- Sprawdź i udokumentuj obecność eternitu – ustal, na którym budynku znajduje się azbest, oszacuj powierzchnię i wykonaj dokumentację zdjęciową.
- Skontaktuj się z gminą lub miastem – zapytaj o nabór, zakres refundacji, terminy oraz dokumenty. Sprawdź, czy program obejmuje demontaż, czy tylko odbiór płyt.
- Złóż wymagane informacje i wniosek – właściciele nieruchomości mają obowiązek przekazywania informacji o wyrobach zawierających azbest. W wielu samorządach termin złożenia informacji za poprzedni rok przypada na 31 stycznia, dlatego trzeba potwierdzić lokalną procedurę w urzędzie.
- Wybierz firmę uprawnioną do prac z azbestem – wykonawca powinien zabezpieczyć teren, zdemontować płyty, zapakować je i zorganizować legalny transport.
- Zachowaj dokumenty rozliczeniowe – poproś o protokół wykonania prac, faktury oraz kartę przekazania odpadu. Ten „papierowy ślad” może być potrzebny przy rozliczeniu dotacji albo kontroli.
Jeżeli remont ma obejmować również ocieplenie, zakres prac i faktury powinny jasno rozdzielać utylizację azbestu, nowe pokrycie oraz elementy termomodernizacji. Przed rozpoczęciem robót trzeba też ustalić z gminą, czy wymagane jest zgłoszenie zamiaru wykonania prac w starostwie lub inne formalności budowlane.
Dlaczego nie wolno demontować eternitu samodzielnie?
Samodzielne zdejmowanie, łamanie, transportowanie lub składowanie eternitu jest niedopuszczalne. Największe ryzyko uwolnienia włókien pojawia się właśnie podczas mechanicznego uszkadzania płyt. Narażona jest osoba wykonująca prace, domownicy, sąsiedzi oraz środowisko.
Nielegalne postępowanie z azbestem może skutkować karami finansowymi i innymi konsekwencjami przewidzianymi w przepisach. Problemem jest także brak dokumentu potwierdzającego prawidłowe przekazanie odpadu. Bez niego właściciel może mieć trudności z rozliczeniem programu, wykazaniem legalnej utylizacji albo wyjaśnieniem, gdzie trafiły zdjęte płyty.
Najbezpieczniejsze rozwiązanie to firma wyspecjalizowana w usuwaniu wyrobów zawierających azbest, działająca zgodnie z wymaganiami dotyczącymi zabezpieczenia, transportu i przekazania odpadu.
Co zrobić, aby ograniczyć koszt wymiany?
Najpierw sprawdź program w swojej gminie, ponieważ to tam najczęściej można uzyskać pomoc na demontaż i utylizację. Następnie zaplanuj nowy dach jako osobny wydatek, a ocieplenie i poprawę parametrów energetycznych rozważ w ramach programu Czyste Powietrze lub ulgi termomodernizacyjnej, jeśli spełniasz ich warunki. Wszystkie prace powinny być prowadzone przez uprawnionych wykonawców i udokumentowane.
Przepisy i nabory mogą się zmieniać. Przed złożeniem wniosku sprawdź aktualne zasady w swojej gminie, właściwym urzędzie oraz w dokumentach instytucji prowadzącej program.
